Ocena wątku:
  • 1 głosów - średnia: 3
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
KANALIZACJA w BIELKOWIE
#1
Do Pana

DANIELA URBAŃCZYKA - skarbnika Gminy Kobylanka


Partycypowanie w kosztach gminnej inwestycji a VAT

Tak winna brzmieć odpowiedź na moje pytanie

Czy opłaty dotyczące współfinansowania przez mieszkańców gminy kosztów budowy sieci
wodociągowej lub kanalizacyjnej wraz z przyłączami są objęte VAT?

Między gminą a jej mieszkańcami mogą być zawierane umowy cywilnoprawne,
przedmiotem których jest udział finansowy mieszkańców w poniesieniu części kosztów
budowy gminnej inwestycji. Czy takie opłaty dotyczące współfinansowania kosztów
budowy np. sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej wraz z przyłączami są objęte VAT?

Czego dotyczą opłaty?

Mieszkańcy gminy w ramach zawartych umów zobowiązują się wnieść opłatę związaną z
wykonaniem przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego do posesji w gotówce lub na konto
urzędu gminy.
W ramach partycypowania finansowego w kosztach realizacji inwestycji uzyskuje się prawo
techniczno-eksploatacyjnego podłączenia domowych instalacji wodnych lub sanitarnych oraz
urządzeń typu szambo - do kolektora ulicznego.
W ramach ww. opłaty gmina wykonuje zbiorczą sieć wodociągową lub kanalizacyjną wraz z
przyłączem do posesji zgodnie z zatwierdzonym projektem technicznym i wydanym
pozwoleniem na budowę. Zaś współinwestorzy (mieszkańcy gminy) wyrażają zgodę oraz dają
prawo wstępu wykonawcy robót na swoją nieruchomość celem wykonania prac niezbędnych do
wybudowania ww. sieci wraz z przyłączem.
W przypadku, gdy współinwestor uiści opłatę, a nie wyrazi zgody na wejście wykonawcy robót
na swoją nieruchomość celem wykonania przyłącza, gmina ma prawo odstąpić od umowy
zwracając współinwestorowi dokonaną wpłatę.
Z powyższego wynika, iż mieszkańcy gminy z zasady podpisują z gminą umowy
cywilnoprawne, z których wynika, że częściowo pokryją koszty budowy sieci i przyłączy
wodociągowych i kanalizacyjnych na terenie gminy. Mieszkańcy podpisując umowę
uczestnictwa w budowie przyłącza wyrażają chęć przyłączenia nieruchomości do sieci i
zobowiązują się do dokonywania wpłat wynikających z umowy. Tym samym partycypują w
kosztach budowy tej sieci wraz z przyłączami, dokonując stosowanych wpłat.
Po wybudowaniu sieć wodociągowa lub kanalizacyjna jest własnością gminy i stanowi element
jej majątku trwałego. Wnoszone przez mieszkańców opłaty przyjmowane są zwykle na dochody
gminy.
Gmina nie zobowiązuje się do żadnych dostaw towarów, czy świadczenia usług np. do odbioru
określonej ilości ścieków, czy też obniżonej za odbiór ścieków odpłatności.

A co z VAT?

Przyjmując dobrowolne wpłaty dokonywane przez mieszkańców gminy na budowę sieci
wodociągowej lub kanalizacyjnej wraz z przyłączami, na podstawie zawartej umowy, gmina
musi rozstrzygnąć, czy podlegają one opodatkowaniu podatkiem VAT.
W tym miejscu należy stwierdzić, że dokonywane przez mieszkańców gminy wpłaty związane z
realizacją inwestycji mają charakter zwrotu części kosztów realizowanej inwestycji służącej
zaspokajaniu zbiorowych potrzeb. Oznaczałoby to, że nie podlegają one opodatkowaniu
podatkiem VAT. Nie są to bowiem czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o podatku
od towarów i usług.
Wykonanie sieci oraz przyłącza nie może być uznane za dostawę towarów w rozumieniu art. 7
ustawy o VAT, gdyż w związku z wpłatą mieszkaniec gminy nie nabywa własności przyłącza.
Nie jest też odpłatnością za świadczone usługi w rozumieniu art. 8 ustawy o VAT, gdyż
mieszkańcy gmin nie korzystają po wybudowaniu sieci z żadnych ulg. Dokonywane wpłaty nie
mają wpływu na późniejszą cenę jednostkową za usługi świadczone przez gminę.
Należy zatem przyjąć, iż wpłaty dokonywane przez mieszkańców gminy na budowę sieci
wodociągowej lub kanalizacyjnej wraz z przyłączami nie stanową ani odpłatnej dostawy
towarów ani odpłatnego świadczenia usług.
Aby bowiem uznać dane świadczenie za świadczenie odpłatne, musi istnieć stosunek prawny
pomiędzy świadczącym usługę a beneficjentem, i w zamian za wykonanie usługi powinno
zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną
usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego,
na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść
na rzecz świadczącego usługę.
Skoro zatem opłaty wnoszone w ramach współuczestniczenia w kosztach inwestycji gminnych
służących zaspokajaniu zbiorowych potrzeb nie można zaliczyć do „odpłatnych" w powyższym
rozumieniu, to opłaty te nie podlegają opodatkowaniu VAT.
Organy podatkowe przyjmują, iż dokonywane przez mieszkańców wpłaty dotyczące
partycypacji w kosztach ogólnych budowy sieci kanalizacyjnej wraz z przyłączami, mają
charakter darowizny. Tak stwierdził dla przykładu w interpretacji indywidualnej z 11 września
2008 roku IPPP1-443-1122/08-3/BS Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie.
Jego zdaniem wpłata ta jest dobrowolnym i bezpłatnym przysporzeniem na rzecz innego
podmiotu (gminy). Wybudowana sieć kanalizacyjna wraz z przyłączami pozostaje bowiem cały
czas własnością gminy. Gmina nie zobowiązuje się do żadnych dostaw towarów, czy
świadczenia usług. Na przykład do odbioru określonej ilości ścieków czy też obniżonej za odbiór
ścieków odpłatności. Zatem mieszkańcy gminy występują wyłącznie jako strona
współfinansująca budowaną przez gminę sieć. Przedmiotowa sieć kanalizacyjna wraz z
przyłączami nie będzie stanowiła własności mieszkańców gminy, nie będą też oni występowali
w charakterze odbiorców usług.
Uwaga
Przekazywane gminie przez mieszkańców wpłaty pieniężne stanowiące współfinansowanie
budowy sieci kanalizacyjnej wraz z przyłączami nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od
towarów i usług.
W tym stanie prawnym Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie stwierdził, że wnoszone przez
mieszkańców na rzecz gminy wpłaty nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów
i usług. Wynika to stąd, iż wnoszone przez mieszkańców dobrowolne wpłaty na rzecz gminy nie
stanowią należności gminy w związku z wykonywaniem na rzecz jej mieszkańców czynności
podlegających opodatkowaniu w świetle art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, lecz są
współfinansowaniem inwestycji realizowanej przez gminę.

Co na to orzecznictwo sądów?

Co do braku opodatkowania podatkiem VAT partycypacji mieszkańców gminy w kosztach
budowy inwestycji prowadzonej przez gminę, to należy przytoczyć wyrok WSA we Wrocławiu z
dnia 1 sierpnia 2006 roku (II SA/Wr 324/05). Dotyczy on jednak nie samego opodatkowania tej
opłaty lecz jej charakteru.
Zgodnie z ww. wyrokiem - partycypacja w kosztach budowy wodociągu i kanalizacji nie mieści
się w zakresie art. 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu
ścieków. Sąd uściślił, że chodzi tu o jednorazową opłatę za przyłączenie obiektu do sieci
wodociągowej, do uiszczenia której zobligowany został potencjalny usługobiorca oraz o
jednorazową opłatę za wykonanie przez gminę przyłącza instalacji sanitarnej, do uiszczenia
której zobowiązany został właściciel budynku.
Zdaniem Sądu, mimo że wyliczenia w art. 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i
zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie można traktować jako katalog zamknięty, to wskazany
w nim zakres tematyczny nie pozwala przyjąć, aby można było w regulaminie dostarczania
wody i odprowadzania ścieków zawrzeć jakiekolwiek obowiązki o charakterze fiskalnym.
W ocenie WSA we Wrocławiu od dawna ugruntował się pogląd w orzecznictwie Naczelnego
Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, że jednostronne nakładanie na obywateli
jakichkolwiek obowiązków, w tym opłat, nie jest dopuszczalne bez wyraźnego upoważnienia
ustawowego.
Pogląd ten ma od kilku lat jednoznaczną normatywną podstawę w Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej. Z przepisu art. 84 ustawy zasadniczej zamieszczonego w rozdziale dotyczącym
środków ochrony wolności oraz praw człowieka i obywatele wynika bowiem, że obywatel jest
obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych przewidzianych wyłącznie
ustawą. Nie ma natomiast przepisów tej rangi, które upoważniałyby gminę do wprowadzenia
takich opłat w drodze regulacji prawnych powszechnie obowiązujących. Za taki przepis nie
może być uznany art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi, że do
wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych
ustawami do kompetencji rady gminy.
Z przepisu art. 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu
ścieków wynika wyłącznie upoważnienie do uchwalenia regulaminu dostarczania wody i
odprowadzania ścieków.
Żadna ustawa nie legitymuje gminy generalnie do nakładania na jej społeczność danin
publicznych. Należy przy tym mieć na względzie przepisy rozdziału 4 ustawy o samorządzie
gminnym, określające kompetencje gminy w zakresie stanowienia prawa miejscowego.
Uchwała rady gminy dotycząca partycypacji mieszkańców gminy w kosztach budowy inwestycji
prowadzonej przez gminę wykracza zatem poza prawotwórcze kompetencje tej rady. Nie ma
wyraźnego upoważnienia ustawowego i nie należy też do kategorii aktów prawnych
określających zasady i tryb korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności
publicznej.
W orzecznictwie NSA i SN od dawna przyjmuje się, że w zakresie ustalania zasad i trybu
korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej nie mieści się
wprowadzanie opłat za korzystanie z nich (np. wyrok NSA z 31 maja 1996 r. sygn. akt I SA/Łd
65/96, wyrok NSA z 16 grudnia 1996 r. sygn. akt II SA/Kr 1377/96; uchwała SN z 26 września
1995 r., sygn. akt III AZP 22/95, OSNIAOPiUS 1996, Nr 6, poz. 80).
W aktualnych warunkach prawnych brak jest podstaw dla przyznania radzie gminy uprawnienia
do wprowadzenia odpłatności za zamiar przyłączenia poszczególnych nieruchomości do sieci
wodociągowej.
W ocenie sądu jedyną legalną drogą uzyskania środków do budżetu gminy związanych z
uczestnictwem właścicieli nieruchomości w kosztach budowy urządzeń infrastruktury
technicznej, m.in. wodociągów, zwiększających wartość nieruchomości są przepisy ustawy z
dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w szczególności regulujące kwestie
opłat adiacenckich.
Na zakończenie wydanego orzeczenia WSA we Wrocławiu stwierdził, iż niezależnie od braku
podstaw prawnych do ustalenia obowiązku partycypacji w kosztach budowy w uchwale rady
gminy, opłaty za wykonanie przez gminę przyłącza instalacji sanitarnej powinny być
uregulowane wyłącznie w umowie zawartej z właścicielem nieruchomości.

Wniosek

Dopuszczalne jest, aby między gminą a jej mieszkańcami zawierane były umowy
cywilnoprawne, których przedmiotem będzie udział finansowy mieszkańców w poniesieniu
części kosztów budowy gminnej inwestycji. Opłaty takie dotyczące współfinansowania kosztów
budowy np. sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej wraz z przyłączami nie są jednak objęte VAT.


Z poważaniem E. Piechowski
Odpowiedz
#2
Szanowny Panie Edwardzie, jak sądzę.


Dziękuję za ten wpis, bo stanowi on - jakby nie czytać - wypowiedź merytoryczną, co rzadkie w internecie w tych czasach.


Samo zagadnienie nie było nam obce, ponieważ od prawie roku jest częścią zapoczątkowanego po raz pierwszy w Gminie procesu optymalizacji podatkowej w zakresie właśnie podatku od towarów i usług. Po pańskim telefonicznym ubiegłotygodniowym sygnale, zagadnienie to było ponownie analizowane w Urzędzie, stąd też sugestia z naszej strony w sprawie wystawienia faktury, ale o tym później.


Projekt inwestycyjny w Bielkowie zapoczątkowany został w 2013 r. i wtedy też zawarte zostały z uczestnikami, podkreślę osobami nie prowadzącymi na przedmiotowych nieruchomościach działalności gospodarczej, umowy uczestnictwa, określające zakres, sposób rozliczenia i płatności. O tyle jest to ważne, że przesłanka pomocy publicznej wykluczała realizację projektu ze środków NFOŚiGW. Niestety wskutek tego, że w tym czasie nie pracowałem w Urzędzie, nie jestem w stanie odpowiedzieć, dlaczego w umowach tych nie zawarto stosowanych zapisów, dotyczących podatku od towarów i usług. Nie przeszkadza to jednak w tym, żeby odpowiednie przepisy podatkowe stosować w dniu dzisiejszym.


Przedmiot umowy jednak i to jest najważniejsze, obejmował odpłatność ze strony mieszkańców nie za element sieci kanalizacji sanitarnej, rozumianej w kontekście przepisów prawa budowlanego jako sieci przesyłowe i przyłącze do granicy działki poszczególnych mieszkańców - co jest własnością gminy i z racji przepisów ustawy o samorządzie gminnym stanowi zadanie Gminy, ale za przyłącze do budynków poszczególnych uczestników, a więc za własność prywatną. Polegało to na tym, że w ramach projektu Gmina wykonała usługę budowlaną na rzecz mieszkańców, za ich zgodą (w umowie zawarte były zgody na dysponowanie nieruchomością w tym zakresie itd.) budując im przyłącze i za to otrzymała wynagrodzenie. Tego typu usługa jest objęta obowiązkiem podatkowym z tytułu podatku od towarów i usług. A zatem przytoczone przez Pana powyżej orzecznictwo nie dotyczy akurat tego przypadku. Tutaj bowiem Gmina na państwa nieruchomościach nie wykonywała zadania własnego, nie powiększyła własnego majątku, zaś Państwa wpłaty nie stanowiły partycypacji w budowie publicznych sieci, co byłoby zwolnione z podatku VAT, natomiast wybudowała prywatne przyłącze pobierając za to wynagrodzenie.


Rozumiem możliwe zagubienie, ale to z kolei typowa przypadłość zwykłych obywateli, Urzędu również, w obecnie obowiązującym polskim systemie prawnym.


Kontynuując wątek, jeżeli zatem usługa wykonana przez Gminę powinna być opodatkowana VAT, to Gmina powinna wystawić faktury. Osobom fizycznym - nie prowadzącym działalności gospodarczej, tym bardziej (szkoda, że sprawa ta nie została uregulowana w przedmiotowych umowach, zawartych w 2013 r.), faktury wystawiane obowiązkowo są na żądanie w terminie 3 miesięcy od wykonania/zakończenia wykonania usługi. Tak jak w każdym sklepie spożywczym, ale dopiero po zgłoszeniu - choćby ustnym - faktura powinna zostać wystawiona. Jednak już po upływie trzymiesięcznego okresu podatnik nie ma obowiązku wystawić tego dokumentu. W przypadku projektu w Bielkowie, żaden z uczestników nie zgłosił takiej potrzeby, a zatem faktury nie zostały wystawione. Samo wystawienie lub nie faktury, nie decyduje jednak o nie powstaniu obowiązku podatkowego w przypadku usług budowlanych itd...


Można się dalej rozwodzić nad momentem powstania obowiązku podatkowego VAT, jak również nad obowiązkiem wystawienia faktury. Chcę jednak poinformować Pana, jak również wszystkich uczestników projektu podłączeń do kanalizacji w Bielkowie, że mimo tego że Urząd nie ma obowiązku wystawić faktur, jeżeli mieszkańcy wyrażą takie żądanie, zrobi to we wspólnym interesie (do pięciu lat od wykonania usługi). Stąd też pracownik Urzędu poinformował Pana o takiej możliwości. Ponadto zapewniam, że wykonana usługa tak czy inaczej zostanie "owatowana" w wyniku wspomnianej optymalizacji podatkowej.


Jeżeli trzeba, to zacytuję na podparcie naszego stanowiska w sprawie odpowiednie artykuły przepisów prawa podatkowego i ordynacji, ale to już jutro rano zza klawiatury w Urzędzie. Zaręczam jednak, że: "mamy to rozpracowane", jak mawia pewien klasyk...


Pozdrawiam serdecznie, Daniel Urbańczyk.
Odpowiedz


Skocz do:


Użytkownicy przeglądający ten wątek: 1 gości