Ocena wątku:
  • 0 głosów - średnia: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Z Kalendarza Matki Natury - 2 luty
#1
2 lutego - Matki Boskiej Gromnicznej. A jak zajrzeć do Kalendarza Świąt Nietypowych to jest jeszcze Dzień Świstaka i Dzień Niedźwiedzia. Rozumiem tego świstaka - z Ameryki, ale skąd ten niedźwiedź. I tu niespodzianka.

Wieśniak nasz, jako że nie znał kalendarza takiego jak my teraz, nie było też internetu, czas swój liczył zgodnie z tym, co Matka Natura mu pokazywała. Wskazówek użyczało Słońce, księżyc oraz rośliny i zwierzęta kalendarzowe, czyli fenologiczne. https://www.wlin.pl/natura/fenologia/   

Jako że czas zimowy i wegetacji roślin nie ma, wskaźnikiem fenologicznym był niedźwiedź. W ten dzień „Niedźwiedzica na Gromniczną wypełza z barłogu aby zobaczyć swój cień. Jeśli dzień jest słoneczny i niedźwiedzica widzi swój cień, odwraca się na drugi bok, aby kontynuować swój sen. Oznacza to, że jeszcze przez 40 dni będzie zimno”.  U nas mamy niedźwiedzia, Anglicy w ten dzień szukali borsuka (nie mieli niedźwiedzi). Po czym po osiedleniu się w Ameryce znaleźli najbardziej przypominające im borsuka zwierzę, czyli świstaka. Jak to powiedział Kopernik "Zły pieniądz wypiera dobry pieniądz" W ten sposób USA - największa militarna potęga świata, na swoje zwierzę totemiczne obrało skarlałego niedźwiedzia, czyli świstaka! Ha! Ha! Świstak Phil z Pensylwanii, gdy zobaczy swój cień po wyjściu z norki, przepowiada jeszcze sześć tygodni zimy. Gdy nie wychodzi - wiosna niedługo. Nic dziwnego. Te świstakowe przepowiednie oznaczają ni mniej ni więcej, że jeżeli w lutym jest piękna, słoneczna pogoda, to będzie siarczysty mróz i zima nie odpuści. Gdy cały dzień było bezchmurne niebo i był widoczny zachód słońca mówiono, że zima będzie trwać długo, ale będą zbiory będą bogatsze w tym roku. Zachmurzenie przepowiadało dobry plon miodu.
Niedźwiedzie śpią od listopada do marca. Ale to są tylko zewnętrzne granice zimowego snu. Niedźwiedzie na nizinach śpią od listopada do lutego, a nasze tatrzańskie od grudnia do marca.

Inne zwierzęta fenologiczne to skowronki, które przylatują już w lutym „Jeśli skowronek nie zaśpiewa – zima jeszcze długi czas powiewa”, a także kogut, który jeśli tego dnia będzie pił wodę, to będzie wczesna i ciepła wiosna.
Niedźwiedź, zwierzę magiczne. Rządzi Czasem i następstwem pór roku. Rytm życia Niedźwiedzia wyznaczał pory roku. Mied Wied, czyli ten który wie, gdzie jest miód. O tej porze roku miodu to już chyba nie było, zostawał tylko wosk, z którego robiono świece. Długie, półmetrowe, tak by starczyło na cały rok - Gromnice. Na ostatnią drogę gromnicę wkładano w ręce nieboszczykowi, by rozświetlała mu mroki. Światło gromnicy odstraszało też wilki, których się i bano i czczono. Wilk symbolizował dzikość, siłę i niezależność, ale i lojalność, stadność i wartości społeczne.

Wieśniak bał się piorunów, bo niszczyły i je czcił, jako dające moc i życie. Do tego celu służyła gromnica zapalana w oknie w czasie burzy. Pamiętam z dzieciństwa, jak zawsze, gdy była burza we wsi i nie było światła, we wszystkich domach migotały wtedy światełka świec. Wody też nie było, bo nie pracowały pompy w Lipniku.

Gromnica - połowa zimy. Przełom. Dzień dłuższy o godzinę.
Ostatni dzień kolędowania. Czas rozebrać choinkę. Następnie zaczyna się karnawał, czyli po naszemu Gromnice. Od tego dnia oczekiwano na pierwsze, wiosenne uderzenie pioruna. Od pierwszego uderzenia pioruna Matka Natura ożywa. Od tego momentu zaczyna się nowy rok wegetacyjny. Każdy wieśniak wie, co dzieje się po burzy. Energię jaką piorun przekazuje ziemi porównać można do kroplówki z koktajlem witaminowym. Wszystko ożywa, wybucha, rozkwita. Nikogo nie dziwi już chyba, dlaczego z taką radością i pietyzmem do tego się przygotowywano.


Chrześcijaństwo zastąpiło Gromnicę świętem Matki Boskiej Gromnicznej lub Matki Boskiej Niedźwiedziej, tej, która pokonała niedźwiedzia. Ale świece pali się do dziś. Tylko co innego symbolizują. Matka Boska Gromniczna, czyli inaczej Święto Oczyszczenia Najś. Marii Panny - symboliczne święto oczyszczenia kobiety na 40 dzień po połogu w świątyni. A jednocześnie Święto Ofiarowania Pańskiego - poświęcenie pierworodnego, a w tym przypadku gromnica symbolizuje "światło na oczyszczenie pogan".

Ot! I pętla się zamyka. Niby co innego, a chodzi o to samo.

W celu właściwego uczczenia tego święta, proponuję przygotować się wcześniej i zaopatrzyć w odpowiednie atrybuty:
- świecę gromnicę, najlepiej z wosku o długości około 0,5 m; w ostateczności posłużyć się tą od komunii; dla leniwych wystarczy wkład do znicza
- pasek lnu do obwiązania gromnicy, mający służyć w celu zamawiania dobrych zbiorów lnu
- święty obrazek Matki Bożej Gromnicznej, z braku takiego, wydrukować w pracy na drukarce
- do naczynia wlać wodę z trzech studni, co oznacza, że należy przejść się po sąsiadach i nabrać wody z kranu; "żywa woda z trzech źródeł pobrana w Gromnicę równoznaczna była ze święconą", święcona woda stosowana jako lekarstwo na złe oko i miała siłę uzdrawiającą
 - wynająć babę do ceremoniału "zakupu dziecka" - sprzedawano przez okno dziecko, za które baba wypłacała pieniądze. Gdy zwracała dziecko rodzicom, mówiła: „Żyj na szczęście moje”. Za pieniądze zapłacone za dziecko kupowano świece. Wierzono, że płomień tych świec zapala ogień życia. Więc dziecko będzie „przywiązane” do życia.

Zakazy:
- nie należy udawać się w daleką podróż, gdyż na drogach może dochodzić do wszelkiego rodzaju nieszczęść
- nie należy tańczyć, kto tańczy ten umrze w ciągu roku
- ogólnie wystrzegać się słońca w tym dniu
- nie snuć osnowy, by nie spotkać się z wilkami

Już z samego rana trzeba pozamykać zwierzęta i kury w oborze, żeby słońca nie widziały i nie chorowały.
Kto obchodzi Gromnice religijnie, uważać należy, by przynieść do domu płonącą świecę, bo inaczej nieszczęście. Po wejściu do domu świecą tą okopcić sufit przy wejściu lub drzwi znakiem krzyża, by zło nie mogło wejść do domu. Następnie od świecy zapalić należy ogień w kominku. Po czym uzbrojonym w święty obrazek, gromnice i wodę z trzech źródeł dokonać oczyszczenia obejścia. Pamiętać należy również o pszczołach, by z gromnicą zajrzeć do ula. Po czym na koniec, świecą tą opalić dziecku włosy na krzyż "na szczęście i na zdrowie" oraz przed piorunem i wilkami (czego nie zalecam).




Suplement:
Wodecki (już wiadomo skąd ta piosenka?) https://www.youtube.com/watch?v=D7mPLQSMTS0
obchody Gromnicy po łowicku https://www.youtube.com/watch?v=QrAj9OhKoOs
pieśń gromniczna https://youtu.be/G7Sok7KIzhY

Przysłowia:
Na Gromniczną Maryją niedźwiedź budę rozwali lub poprawi ją.
Na Gromnicę masz zimy połowicę, na Gromnicę łataj, bracie, rękawicę.
Gdy na Gromnicę roztaje – rzadkie będą urodzaje.
Gdy na Gromnicę z dachu ciecze, zima się jeszcze odwlecze.
Gdy słońce jasno świecie na Gromnicę,  to przyjdą większe mrozy i śnieżyce.
Jaka pogoda na Gromniczną taka i wiosna będzie.
Jak niebo gwiaździste – to będzie późna wiosna.
Jeśli widzisz słońce przed zachodem, ostatnie mrozy minęły, a jeśli nie to będą najsilniejsze.
Na Gromniczną odwilż – dobre zbiory pszenicy, jeśli zamieci – chleba nie będzie.
Na Gromniczną zamieć zasypuje drogi, nieurodzaj zasypie żywność.
Rankiem na Gromniczną śnieg – wczesne zbiory zbóż; jeśli w południe – w środku lata; jeśli wieczorem – późne.
Odpowiedz


Skocz do:


Użytkownicy przeglądający ten wątek: 1 gości